Cả ba kiểu niêm yết tỷ lệ (thập phân, phân số, kiểu Mỹ) đều nói cùng một điều: mức hoàn trả so với số tiền đặt, và qua đó là xác suất mà thị trường ngầm định. Chúng chỉ khác cách viết. Hiểu công thức quy đổi giúp bạn đọc các bảng tỷ lệ trên báo quốc tế mà không bị rối, và thấy vì sao hai con số trông rất khác nhau lại là một.
Bài này chỉ giải thích khái niệm toán học, không khuyến khích cá cược dưới bất kỳ hình thức nào.
Ba cách viết, một ý nghĩa
- Thập phân (châu Âu): số nhân tổng. Tỷ lệ 2,50 nghĩa là mỗi đơn vị đặt, nếu đúng, nhận lại 2,50 đơn vị gồm cả vốn.
- Phân số (Anh): chỉ phần lãi so với vốn. 3/2 nghĩa là lãi 3 trên mỗi 2 đơn vị đặt.
- Kiểu Mỹ (moneyline): số dương cho biết lãi khi đặt 100; số âm cho biết phải đặt bao nhiêu để lãi 100.
Công thức quy đổi
Gọi d là tỷ lệ thập phân, a/b là phân số, A là giá trị kiểu Mỹ và p là xác suất ngầm định (chưa tính biên lợi nhuận).
| Từ | Sang thập phân | Sang xác suất ngầm định |
|---|---|---|
| Thập phân d | d | p = 1 / d |
| Phân số a/b | d = 1 + a / b | p = b / (a + b) |
| Kiểu Mỹ dương +A | d = 1 + A / 100 | p = 100 / (A + 100) |
| Kiểu Mỹ âm -A | d = 1 + 100 / A | p = A / (A + 100) |
Chiều ngược lại: từ thập phân d, phân số là (d – 1) viết dưới dạng phân số rút gọn; kiểu Mỹ là +100 x (d – 1) nếu d từ 2,00 trở lên, hoặc -100 / (d – 1) nếu d dưới 2,00.
Bảng đối chiếu đã tính sẵn
| Thập phân | Phân số | Kiểu Mỹ | Xác suất ngầm định |
|---|---|---|---|
| 1,25 | 1/4 | -400 | 80,00% |
| 1,50 | 1/2 | -200 | 66,67% |
| 1,80 | 4/5 | -125 | 55,56% |
| 2,00 | 1/1 | +100 | 50,00% |
| 2,50 | 3/2 | +150 | 40,00% |
| 3,00 | 2/1 | +200 | 33,33% |
| 4,00 | 3/1 | +300 | 25,00% |
| 5,00 | 4/1 | +400 | 20,00% |
| 11,00 | 10/1 | +1000 | 9,09% |
Chiều ngược lại: từ xác suất sang các kiểu tỷ lệ
Giả sử bạn tự ước lượng một khả năng bằng mô hình riêng và muốn biết nó tương ứng tỷ lệ nào. Lấy d = 1 / p, rồi áp các công thức ở trên. Bảng dưới dùng ba xác suất giả định:
| Xác suất giả định | Thập phân (1 / p) | Phân số (d – 1) | Kiểu Mỹ |
|---|---|---|---|
| 60% | 1,667 | 2/3 | -150 |
| 45% | 2,222 | 11/9 | +122 |
| 15% | 6,667 | 17/3 | +567 |
Cách làm với 45%: d = 1 / 0,45 = 2,222; phần lãi d – 1 = 1,222, viết thành phân số là 11/9; kiểu Mỹ là +100 x 1,222 = +122. Đây là tỷ lệ “công bằng” theo đúng ước lượng của bạn, chưa tính biên lợi nhuận mà thị trường thực tế thường cộng thêm.
Ba ví dụ tính tay từng bước
Ví dụ 1, từ kiểu Mỹ -125. Đây là số âm nên d = 1 + 100 / 125 = 1 + 0,8 = 1,80. Phân số là 0,8 = 4/5. Xác suất ngầm định là 125 / (125 + 100) = 125 / 225 = 55,56%. Kiểm tra bằng thập phân: 1 / 1,80 = 0,5556. Hai đường tính ra cùng kết quả.
Ví dụ 2, từ phân số 3/2. d = 1 + 3/2 = 2,50. Xác suất = 2 / (3 + 2) = 40,00%. Kiểu Mỹ: vì d lớn hơn 2,00 nên là +100 x 1,5 = +150.
Ví dụ 3, từ thập phân 11,00. Phân số là 10/1. Kiểu Mỹ là +1000. Xác suất ngầm định 1 / 11 = 9,09%. Một xác suất dưới 10% nghĩa là thị trường coi sự kiện đó khá hiếm, nhưng không phải bất khả thi.
Bốn lỗi quy đổi hay gặp
- Nhầm lãi với tổng nhận: phân số 3/2 và thập phân 2,50 mô tả cùng một thứ, nhưng một cái chưa gồm vốn, một cái đã gồm. Cộng 1 khi đi từ phân số sang thập phân.
- Quy đổi sai dấu ở kiểu Mỹ: -200 không phải “âm hai trăm lãi” mà là phải đặt 200 để lãi 100. Cùng mức thập phân 1,50.
- Lấy xác suất ngầm định làm xác suất thật: bảng trên chưa tách biên lợi nhuận. Bài kế tiếp trong chuyên mục đi sâu vào việc này.
- Làm tròn quá sớm: làm tròn 1/3,6 thành 0,28 rồi cộng nhiều ngả sẽ làm tổng lệch. Giữ ít nhất bốn chữ số thập phân tới bước cuối.
Vì sao cần quen cả ba kiểu
Bóng đá được theo dõi toàn cầu, nên các nguồn tin viết tỷ lệ theo thói quen địa phương: báo Anh dùng phân số, nhiều trang châu Âu dùng thập phân, nguồn Bắc Mỹ dùng kiểu Mỹ. Ngoài ra còn kiểu Hong Kong, bằng tỷ lệ thập phân trừ 1, thực chất cũng là cách ghi phần lãi giống phân số. Nắm công thức chung, bạn chuyển sang xác suất để so sánh trong vài giây rồi đặt câu hỏi đáng hỏi hơn: thị trường đang nghĩ gì và vì sao.
Một cách nhớ nhanh: xác suất càng nhỏ thì thập phân càng lớn, vì p = 1 / d. Gấp đôi xác suất thì giảm một nửa tỷ lệ thập phân. Từ 25% lên 50% là từ 4,00 xuống 2,00.
Mẹo kiểm tra nhanh bằng đầu óc
Có vài mốc dễ nhớ để ước lượng không cần máy tính. Tỷ lệ 2,00 luôn là 50%; 4,00 là 25%; 10,00 là 10%. Tỷ lệ 1,50 là hai phần ba, còn 3,00 là một phần ba. Với kiểu Mỹ, +100 là 50%, và số âm càng lớn thì xác suất càng gần 1: -300 tương ứng 300 / 400 = 75%. Khi một con số quy đổi lệch xa những mốc này, hãy nghi ngờ phép tính trước khi nghi ngờ thị trường.
Khi cần cộng xác suất của nhiều kết quả trong một thị trường, luôn quy về thập phân trước rồi mới lấy 1 chia. Làm vậy tránh lẫn lộn giữa các kiểu viết và giảm lỗi dấu.
Lưu ý về mục đích tham khảo
Nội dung chỉ giải thích cách quy đổi, mang tính tham khảo và không khuyến khích đặt cược. Cá cược chỉ dành cho người đủ 18 tuổi, ở nơi pháp luật cho phép; nếu cảm thấy mình đang mất kiểm soát, hãy dừng lại và tìm sự hỗ trợ phù hợp.